محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
632
تحفه خانى ( فارسى )
است در مرتبه دوم و خشك در اول نافع است از التهاب صفرا و از صداع و نيش رتيلا كه غنده است به طلا كردن . حرف الخاء خيه كه او را شغرك مىنامند و همانا كه او را در سمرقند طبلك قرشى مىنامند و او گرم و تر است و او نافع از شر است و مراد شراى بلغمى خواهد بود و او گرم و خشك است در مرتبه چهارم و مقطع بلغم است . . . . اورام قديمه و خنازير خس و مراد بخس كاهوست . . . او سرد و تر است در مرتبه سوم و خونى كه ازو حاصل . . . كه از ساير بقول حاصل مىشود و او نافع اورام حاده است و جمر بسبب طلا كردن و نافع از بيخوابى است خشخاش سرد و خشك است در مرتبه دوم و او خوابآرنده است بحسب خوردن و ضماد و طلا كردن و اگر خورند مغلظ است و منع نزله مىكند خيارشنبر معتدل در حرارت و برودتست و تر است و نافع اورام است كه در احشاست و غرغره به او و به آب عنب الثعلب به جهت ورم حلق نافع اوست طلا كردن به او اوجاع مفاصل و نقرس را نافع است و يرقان و درد جگر را نافع است و مسهل صفرا و اخلاط متحرقه است بىغايله و اذيتى . حرف الدال دم الاخوين كه خون سياوشان است و او سرد و خشك است منع رفتن خون مىكند و جراحات را خشك مىسازد دهنه فرنگى سرد و خشك است و در علل چشم نافع است و درونج عقربى گرم و خشك است در دوم و مقوى دل نافع از خفقان است و از جمله مفرحات قويه و نافع از سموم دارچينى گرم و خشك